Wil je een paradijsvogelplant helemaal zelf opkweken? Met strelitzia zaden kan dat, al vraagt het vooral één ding van je: geduld. De zaden kiemen langzaam en vaak ongelijk, en het duurt jaren voordat je een volwassen plant hebt. Toch is het een leuk project. In dit artikel lees je hoe je de zaden voorbereidt, hoe je ze laat kiemen en hoe je de jonge plantjes verder verzorgt.
Strelitzia zaden zijn rond, hard en donker van kleur, ongeveer zo groot als een erwt. Het opvallendste kenmerk is het oranje pluimpje dat aan het zaad vastzit. Dat heet een aril. In de natuur trekt die felle kleur vogels aan, die zo helpen de zaden te verspreiden.
Voor het zaaien heeft de aril geen functie. Ik raad je aan hem te verwijderen voordat je gaat zaaien, omdat hij in vochtige aarde kan gaan schimmelen. Meestal kun je hem met je vingers of een pincet lostrekken, zeker nadat het zaad een tijdje heeft geweekt.
Let op: zaden en vruchten zijn de delen van de plant die het meest giftig zijn bij inname. Bewaar ze dus buiten bereik van kinderen en huisdieren. Meer daarover lees je in het artikel over de vraag of de strelitzia giftig is.
Zaden van de Strelitzia reginae en de Strelitzia nicolai zijn online te koop. Op onze site vind je bijvoorbeeld de nicolai-zaden bij PLNTS. Koop bij voorkeur vers zaad van een betrouwbare verkoper. Hoe ouder het zaad, hoe kleiner de kans dat het nog kiemt.
Houd er rekening mee dat niet elk zaad opkomt. Zaai daarom altijd een paar zaden tegelijk, dan heb je meer kans op succes.
De schil van een strelitziazaad is erg hard. Daardoor dringt vocht er maar langzaam doorheen, en dat is een van de redenen waarom de kieming zo lang kan duren. Met een paar eenvoudige stappen geef je de zaden een betere start:
Het opschuren is niet verplicht, maar veel kwekers merken dat de zaden daarna wat sneller water opnemen. Twijfel je, doe het dan bij een deel van de zaden en vergelijk zelf.
Gebruik een klein potje of zaaibakje met luchtige, goed doorlatende grond, zoals zaai- en stekgrond. Druk het zaad ongeveer een centimeter diep in de grond en dek het licht af. Maak de grond vochtig, maar niet doorweekt.
Daarna komt het belangrijkste deel: warmte en vocht vasthouden. Strelitzia zaden kiemen het best als ze constant warm staan, liefst ruim boven de 20 °C. Een plek op een warme vensterbank boven de verwarming, een kweekkas of een zaaibak met deksel werkt goed. Een doorzichtige plastic zak over het potje kan ook.
Een paar aandachtspunten:
Dit is het moment waarop veel mensen afhaken. De kieming van strelitzia zaden is traag en onregelmatig. Sommige zaden komen binnen een paar weken op, andere hebben maanden nodig. Het komt regelmatig voor dat zaden uit hetzelfde zakje maanden na elkaar opkomen.
Gooi een potje dus niet te snel weg. Zolang het zaad niet zacht of beschimmeld is, kan het nog kiemen. Blijf de grond warm en licht vochtig houden en kijk er rustig af en toe naar.
Zodra het eerste blaadje verschijnt, zet je het potje op een lichte plek zonder felle middagzon. Haal de deksel of plastic zak geleidelijk weg, zodat het plantje went aan de drogere lucht in huis.
Jonge plantjes groeien in het begin rustig. Je kunt ze in hun eerste potje laten staan tot er een paar stevige bladeren zijn en de wortels het potje beginnen te vullen. Verplant ze daarna voorzichtig naar een iets grotere pot met goede kamerplantengrond. Strelitzia’s hebben vlezige wortels die makkelijk beschadigen, dus wees zachtzinnig.
Voor de verdere verzorging gelden dezelfde regels als voor een volwassen plant: veel licht, een warme plek, de grond bovenin laten opdrogen tussen twee gietbeurten en in het groeiseizoen af en toe wat voeding. Alles daarover lees je in onze complete gids over strelitzia verzorging.
Reken op meerdere jaren. Een zelf gezaaide strelitzia groeit eerst langzaam en wordt pas na een flink aantal jaren een stevige plant. Wil je een Strelitzia reginae ook zien bloeien, dan heb je nog meer geduld nodig: die bloeit pas als de plant volwassen genoeg is en veel licht krijgt. Een Strelitzia nicolai bloeit binnen vrijwel nooit, ook niet als hij groot is.
Benieuwd wat je kunt verwachten? In het artikel over hoe snel een strelitzia groeit lees ik welke factoren het tempo bepalen.
Zaaien is goedkoop en leuk, maar het is niet de snelste weg naar een mooie plant. Heb je al een volwassen strelitzia met meerdere scheuten, dan kun je hem ook vermeerderen door te scheuren. Hoe dat werkt, lees je in het artikel over strelitzia stekken. Zo heb je in één keer een plant die al een paar jaar verder is.
Ja, dat raad ik je aan. De aril heeft geen functie bij het kiemen en kan in vochtige grond gaan schimmelen.
Een tot twee dagen in lauwwarm water is gebruikelijk. Daarna laat de aril makkelijker los en kun je het zaad desgewenst licht opschuren.
De kieming duurt vaak gewoon lang, soms maanden. Andere oorzaken zijn te weinig warmte, grond die uitdroogt of juist te nat is, of oud zaad.
Dat kan alleen als de bloemen bestoven zijn en er zaaddozen ontstaan, wat binnen zelden spontaan gebeurt. Daarom kopen de meeste mensen hun zaden.


